Son zamanlarda gündemde daha fazla yer bulan e-devlet çalışmaları üzerine bir röportaj yapmak istedik. Bu röportajı da geçmişte başarılı e-devlet projelerine imza atan ve atmaya devam eden Sentim Bilişim’le gerçekleştirdik. Sentim Bilişim Anadolu Kamu Satış Müdürü Cüneyt Gürses sorularımızı yanıtladı.

CW: Türkiye’nin e-devlet çalışmalarındaki gelişimi nasıl buluyorsunuz, gidilmesi gereken yolun ne kadarı tamamlandı?

Cünety Gürses: e-Devlet çalışmalarının her biri bilişim projesi olmasının yanı sıra, bir program olarak ele alınarak, tüm toplum katmanlarında farkındalığın oluşturulması ile devinim kazanacak geniş çaplı toplumsal bir eylem ve alışkanlıklar biçimi olarak görülmeli. Bu anlamda e-devlet’ten ne anladığımız üzerine ortaklaşa bir kanıyı, kamu ve özel sektörde büyük oranda oluşturabildiğimizi düşünebiliriz ki, bu da en önemli aşama olan “problemin tanımı” aşaması. Bu doğrultuda özel sektör ve devlet olarak e-Devlet’ten beklentilerimizi bu ortak kanının üzerine inşa etmeye başladık ve projeler topyekûn olmasa da yavaş yavaş harekete geçmeye başladı. Sonuçta, genel olarak tüm kurumlar göz önünde tutulduğunda bu büyük programın parçası olan alt projelerde, tasarım aşaması ile uygulama aşaması arasında bir yerlerde olduğumuzu söyleyebiliriz.

CW: E-Devlet çalışmalarında hangi bakanlık ya da kurum sizce daha aktif hareket ediyor?

Cüneyt Gürses: Bizce e-Devlet çalışmalarında somut anlamda en aktif olan kurum Sağlık Bakanlığı. Hem kurum genelinde e-Sağlık dönüşüm projesinde gelmiş oldukları aşama, hem de kuruma ait programın alt proje basamaklarındaki mevcut durumları bize bunu gösteriyor.

CW: Maliye Bakanlığı’nın kayıtlarının ele geçirilmesi güvenlik önlemlerinin yeterince alınmadığı izlenimini doğurdu. Sentim olarak askeri projelerde de katılımınız var. Sizce en fazla güvenliğin gerekli olduğu Silahlı Kuvvetler’de yeterince önlem alınmış durumda mı?

Cüneyt Gürses: Ülkemizin en önemli kurumlarından biri olan Silahlı Kuvvetler’in, vatandaşlarımızı hayli ilgilendiren bu önemli birimi dışında da her türlü hareket ve eylem için hem NATO standartları gereği hem de anılan kurumun dahili kalite standartları açısından, bir dizi güvenlik yönergelerinin mevcut olduğu bilinmekte. Aynı doğrultuda, hayata geçirilecek olan projede güvenlik unsurlarının maksimum seviyede ön planda tutulmuş olduğu muhakkaktır ve gerekli tedbirler gözetilmiştir.

CW: E-Sağlık alanında SSK’nın resmi web sitesi ssk.gov.tr en beğenilen ve en çok kullanılan e-devlet kapılarından biri. Aile Hekimliği Bilgi Sistemi ve Ulusal Sağlık Bilgi Sistemi’ni kattığımızda sağlık alanında önemli çalışmalar yapıldığı fark ediliyor. Sentim olarak Aile Hekimliği Bilgi Sistemi’nin hazırlıklarında önemli bir katkınız olduğunu biliyoruz. Bu çalışma süresinde ve genel olarak e-devlet uygulamalarınızda karşılaştığınız genel zorluklar neler oluyor?

Cüneyt Gürses: Diğer birçok e-devlet uygulamasında olduğu gibi bizim uygulamamızda da T.C. kimlik numarası esas alındı. Ancak özellikle doğu illerimizde T.C kimlik numarasının kullanımı henüz çok yaygınlaşmadığından bir takım zorluklar çıkabiliyor. Örneğin yeni doğmuş bir bebeğin kaydı ölmüş kardeşinin bilgileri üzerine yapılabiliyor. Yani bebek aslında yirmi günlük olmasına rağmen Mernis kayıtlarına göre 3 yaşında görünebiliyor. Birinci basamak sağlık kuruluşlarının vatandaşa her şekilde hizmet verebilmesi gerektiğinden; sistemde hem Mernis hem de hasta yakınının beyanı göz önünde bulundurulmakta. Ayrıca uygulamamız ilk e-sağlık uygulaması olduğu için e-sağlık alanında kullanılacak kimi kodlara, uygulamanın geliştirme aşamasında karar verildi ve bu durum kimi zorluklara neden oldu.
 
CW: Aile Hekimliği Bilgi Sistemi projesinin hazırlığı ve projenin durumu hakkında bilgi
verebilir misiniz?

Cüneyt Gürses: Aile Hekimliği Bilgi Sistemi’nin geliştirme süreci tamamlanmış durumda. Uygulama şu anda yaklaşık dokuz ilimizde kullanılıyor. 2007 yılında bu illerin sayısının yirmi ikiye çıkmasını hedeflemekteyiz. Proje kapsamında; ikinci basamak hastaneleriyle entegre kullanılacak randevu sistemi ve laboratuvarlarla entegre kullanılacak laboratuvar sistemi de geliştirildi. Ayrıca yine proje kapsamında; Sağlık Bakanlığı uzman ve yöneticileri ile İl Sağlık Müdürlükleri’ne, birinci basamak temel sağlık hizmetlerine yönelik stratejik kararlar verilmesi aşamasında önemli ölçüde yarar sağlayacak Karar Destek Sistemi geliştirildi.

CW: 2007 aynı zamanda seçim yılı olarak da adlandırılıyor. Hindistan’ın belirli bölgelerinde geçmişte denendiği gibi e-seçim uygulamasını önümüzdeki seçimlerde görme şansımız olabilir mi? Olabilirse tahminen ne zaman gerçekleşebilir?

Cüneyt Gürses: Birincil olarak, e-seçim uygulamasının yapılamaması büyük oranda bir altyapı sorunu. Böyle bir imkan ülkemiz için elbette mevcut. Özellikle seçimin Yerel basamağında olmasa da Genel basamağında, böyle bir şansa en azından kendi geleceğimiz için yer açmamız gerekiyor. Zira seçimin yerel basamağında Belediye sınırları içerisinde ikametgah eden vatandaşlarımıza, doğru kaynakları yeterli kapasite ile ulaştırmak amacını da güdüyor isek, o belediye sınırları içersinde hizmet alan vatandaşlarımızın oylarını sayabilmeliyiz. Bu doğrultuda, adres kayıtlarının oluşturulması ve vatandaş kayıtları ile eşleştirilmesi için de Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü’ne bir zaman ayırmamız gerekiyor. Bu nedenledir ki, e-Seçim’in yerel basamağında iki kurumun ne kadar koordineli çalışacağı sorusu aslında cevabımızı da verecektir.

CW: İlköğretimden üniversiteye kadar okullarımızda verilen bilgisayar eğitimini yeterli buluyor musunuz? Şu an öğretilenler ve okulların teknik altyapısını da düşünerek yanıtlayabilir misiniz?

Cüneyt Gürses: Doğası itibari ile bu alanda ne kadar çalışma yaparsak yapalım, bunu yeterli görmemeliyiz. Zira geleceğimizi; “ ne kadar bilgi toplumu olabildik?” sorusunun cevabı ile doğru orantılı olarak daha iyi olacağı ortak kanıdır. Bu nedenle bu sorunun cevabı baştan belli. Aslında iki temel unsurdan söz ediyoruz, birincisi Bilgisayar Okur Yazarlığı, ikincisi ise Bilgisayar Destekli Eğitim. En güzel öğrenim biçimi ‘uygulayarak öğrenim’ olduğuna göre, derste bilişim teknolojileri kullanarak dersi işlemek, okuyan nüfusumuz üzerinde maksimum etkiyi yaratacak ve okuyan nüfusumuz üretken hale geldiğinde gündelik alışkanlıkları arasına bilgisayarı da katacaktır.  Bu sebepledir ki, bu konuda yazılan bilimsel makalelerde, sadece temel bilgisayar eğitiminin  yeterli görülmesinin, meseleye nihai faydalar açısında çözüm getirmeyeceği vurgulanıyor. Temel bilgisayar eğitiminin okul sıralarında alınmış olması yetişkinlik çağında bir alışkanlıktan daha ziyade bir aşinalık yaratmakta. Bu nedenle gelişmiş ülkelerin birçoğunda, okul sıralarında bilişim teknojileri ile iç içe geçmiş dersler her aşamada yer almakta ve her sınıfta bilgisayar, projeksiyon ve akıllı tahta okul hayatının  bir parçası olarak yer almakta. Bizim de hedefimiz bu olmalı. Bu açıdan bakıldığında, ülkemizde kat etmemiz gereken çok mesafe var.