Yatırım ve araştırma hizmetleri veren Manning & Napier Advisors şirketinin araştırma direktörü Jeff Herrmann için Web 2.0’a yatırım yapma fikri geçen yaz, aniden ortaya çıktı. Araştırmacılarından biri şirketten ayrılmış ve üzerinde çalıştığı araştırmanın çoğu da ortadan kaybolmuştu. Hermann’a göre bilgiler çalınmamış, sadece eski şirket çalışanının sabit sürücüsünde bir yerlerde kaybolmuştu.

“Onun yerine gelen araştırmacı ilginç bulduğu bir hisseyi gösterdi. Ben de ‘Bir dakika, bu hisseyi zaten araştırmıştık’ dedim.”

İşten ayrılan araştırmacı o hisseyi derinlemesine incelemiş ve satın alma zamanı için de bir strateji geliştirmişti. Herrmann "O çalışmayı bulabilir miyiz?" diye sorduğunda “imkansız” cevabını aldı.

Herrmann, içeriğine herkesin katkıda bulunabileceği, ortak kullanımlı bir Web sayfası olan bir “wiki” ile böylesi bir kaybı baştan önleyebileceklerini fark etti.

Manning & Napier analistleri şimdilerde araştırmalarını, yorumlarını ve toplantı notlarını depolayıp paylaşmak için Socialtext’in wiki’lerini kullanıyorlar. Wiki’ler, endüstriye (sağlık vs. gibi), konuya (sigortasızların durumu gibi) göre düzenlenmiş durumda. İçerik wiki’ye yazılarak, kopyalanarak ya da bağlantı eklenerek girilebiliyor. Bazı e-postalar ya da e-posta zincirleri wiki’ye direkt olarak gönderilebiliyor. “Nizami” bir karakteri olmayan tüm bu içerikte anahtar sözcüklere, etiketlere ya da konu başlıklarına göre arama yapılabiliyor.

Herrmann, "Onu, hiyerarşik bir sistem değil, ‘gözden geçirme’ tabanlı bir sistem olduğu için seviyoruz. herbiri ayrı bir sektörü kapsayacak takımlar halinde çalışıyoruz, bu da bizim için ortak çalışmayı kolaylaştırıyor. Biz yasal yükümlülüklerimiz gereği, dokümantasyonda daha yüksek başarı ve kayıtlı olmayan şeyleri kaydetmeyi de istiyoruz.” diyor.

Herrmann, Web 2.0 araçlarının işlerine katacağı değeri fark eden ve sayıları hızla artan yöneticilerden biri. Wiki’ler, blog’lar, RSS beslemeleri, podcast’ler ve sosyal yazılımlar tüketici pazarına iyice nüfuz etmiş durumda ve çok sayıda kullanıcı işyerlerindeki projeleri için Web 2.0 araçlarını sessizce indirmiş durumda.

McKinsey danışmanlık firması tarafından bu yılın başlarında yapılan bir araştırmaya göre 2847 yöneticiden yaklaşık dörtte üçü, harici olarak müşterilerle ya da iş ortaklarıyla iletişim için ya da dahili olarak çalışanlar arasında işbirliğini geliştirmek için Web 2.0 uyumlu teknolojilere dönük yatırımlarını sürdürmeyi, ya da artırmayı düşündüğünü belirtti. Fakat şimdiye kadar, CIO’ların ve diğer üst düzey yöneticilerin onların değerini anlamakta yavaş kaldığı da bir gerçek.

CIO’ların Web 2.0 uygulamalarının mevcut sistemlerle entegrasyon, güvenlik, yönetim ve IT desteği ile ilgili kaygıları var. Web 2.0’ın dağıtık ve eşitlikçi doğası da bazı yöneticileri endişelendiriyor. Schmelzer durumu, "Web 2.0 merkezi bir yapıda değil, kontrol etmek ya da yönetmek için merkezi bir otorite yok." diye açıklıyor.

Web 2.0’ın kurumsal kullanım amaçlı araçları için ana tedarikçiler, bu endişelere bir şekilde cevap verebiliyor. Yönetim ve güvenlik fonksiyonları ekleniyor, bazıları da bu araçları bir platform olarak kurulup yönetilebilecek şekilde, setler halinde bir araya getiriyorlar. Bu arada, giderek daha fazla şirket, içerik yönetiminden personel işe alım uygulamalarına kadar geniş bir yelpazedeki bir çok aktivitede Web 2.0’ı deniyorlar.

Web 2.0’ın Durumu
Bilgi Yönetimi. Hawaiian Airlines, web sitesinde, çağrı merkezinde ve hava alanlarındaki müşteri destek merkezi elemanları tarafından zaman içinde oluşturulmuş “aşırı miktardaki” içeriğin nasıl düzenleneceği ve azaltılacağı sorunu ile karşı karşıya kaldı.

CIO David Osborne, “Elimizde mükerrer kaydedilmiş tonlarca veri vardı. Web sitesinde, telefonla rezervasyon servisinde ve hava alanında sürekli aynı sorulara cevap veren elemanlarımız vardı.” diyor. Her grup kendi içeriğini oluşturuyordu.

Hava yolları, tüm bu içeriği destek servisi çalışanları tarafından kolayca başvurulabilecek, taranabilecek ve güncellenebilecek bir şekilde, bir arada toplamak istedi. Çözüm, Microsoft’un SharePoint Server 2007’sinin Web 2.0 teknolojilerini kullanan bir wiki üzerinde oluşturulacak, tek bir müşteri destek soru cevap (FAQ) dokümanı oldu. Osborne, “Şimdi tüm bilgileri bir yerde tutabiliyoruz.” diyor.

Bilgi yönetimi amacıyla kullanılan Web 2.0 araçları Wiki’lerden ibaret değil. Discovery Channel’ın öğretmenlere yönelik online topluluğu olan Educator Network, yaklaşık 11 bin eğitim odaklı aktivite listesini yönetmek için Web tabanlı bir ortak veritabanını, Smallthought Systems’in Dabble DB ürününü kullanıyor. Bilgileri Discovery Channel’ın kendi elemanlarının toplayıp Web sitesine göndermesi yerine Educator Network’ün 2 bin 500 "Yıldız Eğitimci" gönüllü öğretmenleri kendi bölgelerindeki etkinliklerle ilgili bilgileri uzaktan güncelliyorlar.

Bu ağın online topluluk yöneticisi Steve Dembo, bu yaklaşımın Discovery Channel’a haftada 75 adam-saatlik bir avantaj sağladığını söylüyor ve "Dabble ile, her tür raporu çıkartabiliyoruz. Bunu daha önce yapamıyorduk." diyor.

Network. LinkedIn şirketinin ağ servislerini kullanmak Jeff Hoffman’ı geçen Aralık’ta büyük bir eleman alımı hatasından kurtardı. Bir satış eğitimi firması olan Basho Strategies Inc’in CEO’su Hoffman, orta kademe bir iş geliştirme pozisyonu için adaylarla görüşmeler yapıyordu. Hoffmann, referansları toplama sürecinin bir parçası olarak en parlak adaylar için LinkedIn ağlarında bazı sorgulamalar yaptı.

Bir aday için aldığı geri besleme, özellikle açıklayıcı idi. Hoffman, "İki kişi o adayın yıpratıcı bir kişi olduğunu, satış ekibi ile iyi çalışmadığını ve çok başarılı olmadığını söyledi. Fakat gerçekten ilginç olan bir tanesi özgeçmişinde listelenmemiş bir şirketten geldi" diyor ve ekliyor: "Bu bilgi çok önemliydi. Çünkü her yeni eleman bizim için bir risk demektir. Yapabileceğiniz en pahalı hatalardan birisi olabilir."

Sosyal ağ yazılımları, bir şirketin müşterilerini birbirine bağlamak için harici olarak kullanılabileceği gibi, büyük şirketlerdeki çalışanların birbirlerine bağlanmaları için dahili olarak kullanılabilirler. Örneğin, Hawaiian Airlines, SharePoint Server’ın blog, kişi arama ve MySite özelliklerini çalışanlar için Web-tabanlı bir topluluk kurmak için kullanıyor.

MySite özelliği, çalışanlar için kendi tecrübe ve becerilerini, meslektaşlarını, üyeliklerini, en son projelerini ve diğer bilgilerini listelemek için kullanabilecekleri bir yer sağlıyor ve başkalarının profilleri anahtar kelime bazında taramalarına izin veriyor.

Osborne, "Dahili olarak, grupların haber, fotoğraf, yorum, planlanmış etkinlikler ve iş pratikleri ile ilgili gelişmeleri ekleyebilecekleri departman sitelerine bakıyoruz.” diyor ve ekliyor: "Bu, temel olarak etkileşimli içeriğe sahip bir dizi topluluk sitesi."

Proje Yönetimi ve ortak çalışma. Web 2.0 teknolojileri tek tek ya da daha büyük çaplı proje yönetimi uygulamalarında destekleyici unsurlar olarak da kullanılıyorlar.

İçerik Yayını. Discovery Channel’ın Eğiticiler Ağı (Educators Network) programı öğretmenlere fikirlerini paylaşmaları için Web 2.0 teknolojilerini sunuyor. Bunların arasında Six Apart’ın blog için geliştirdiği TypePad hizmeti, wiki’ler için StikiPad, podcast’ler için iLike şirketinin geliştirdiği Gcast, web konferansı çözümü olarak Simulat’ın Vyew servisi ve Yahoo’nun Flickr fotoğraf paylaşımı uygulaması bulunuyor. Örneğin, Discovery Educator Abroad projesinin bir parçası olarak kısa süre önce Güney Afrika’ya ve Yeni Zelanda’ya giden bazı öğretmenler fotoğraflarını yollamak için Flickr’i kullandılar. Dembo, Web 2.0 teknolojilerinin kullanım kolaylığına dikkat çekiyor ve ”Bu araçlar diğer öğretmenlerle iletişim kurmak için kullanılıyor. Bu tür araçlar sayesinde herkes bu işe kolayca dalabilir.” diyor.

Doğal Sınırlamalar
Akıllı kurumsal kullanıcılar, Web 2.0 araçlarının tüm faydalarına rağmen insanlar arasındaki yüzyüze ya da telefonda iletişimin yerini alamayacağını biliyorlar. Örnek olarak, RT Logic firmasında mühendisler ortak çalışmalar için wiki’leri kullanıyorlar. Fakat şirket Web 2.0’ı müşteri iletişimi için kullanmak konusunda temkinli davrandı. Halihazırda, bir kurumsal müşteri bir ürünün hangi aşamada olduğunu öğrenmek isterse, bununla ilgili konuşmak için RT Logic’teki bir şef mühendisi aramak zorunda.

Sullivan, şirketin bir ara müşteriler için blog kurmayı tasarladığını söylüyor. Bir alternatif, mühendislerin projelerin durumunu güncellemelerini ve müşterilerin kendi projelerinin blog’larına giriş yaparak güncellemeleri diledikleri zaman görmelerini sağlamaktı. Bir başka alternatif ise, müşterilerin çevrimiçi olarak RT Logic mühendisleri tarafından cevaplanmak üzere ürün özellikleri ile ilgili değişiklik isteklerini, taleplerini ya da sorularını bir wiki üzerinden göndermelerine izin vermekti.

Her iki fikir de cazip görünse bile, RT Logic yöneticileri Web 2.0 araçlarının gerçekte müşterileriyle iyi iletişim kurulmasına engel olacağı gerekçesiyle şu ana kadar ikisinden de uzak durdu.

Güvenlik
Web 2.0’ın kurumsal kullanımı ile ilgili uzun süredir çekilen bazı kaygılar da var. Hawaiian Airlines’dan Osborne, wiki ve blog’ların kontrolsüz kullanımının uygun olmayan içeriğin dağıtılmasına sebep olabileceğini düşünüyor ve "Herkese her istediklerini yapma izni vermeyeceğiz. Burada bir sorumluluk sözkonusu.” diyor.

Bu şirket böylelikle, wiki’lerin oluşturulması sürecinde, kimin içerik yollayabileceğini denetlemek için SharePoint’teki güvenlik araçlarını kullanmanın yanı sıra, bir onay mekanizmasını da hayata geçirecek.

Uzmanlar, kontrollü bir Web 2.0 ortamı kurmanın o kadar da zor olmadığını söylüyorlar. AMR Research araştırma şirketinden analist Jim Murphy, "Bazıları geniş kitleler için problem çıkartacağını düşünür fakat bir wiki, bir merkezden yönetilebilir ve gözlemlenebilir.” diyor.

Barındırılmış hizmet sağlayıcıları (hosted service provider) tabii ki SSL şifreleme, parolalar, firewall, yedekleme ve arşivleme gibi bazı güvenlik araçlarını sunuyorlar. Fakat eğer bunlar yeterli olmazsa yazılımı satın almak ve “kurumiçi” kullanmak sıklıkla mümkün. Üst yönetim güvenlik kaygılarını dile getirince Manning & Napier şirketinin yaptığı tam da buydu. Herrmann, "Socialtext’i İnternet ağ geçidi üzerinden kullanıyorduk ancak uzmanlar bir firewall arkasında olması gerektiğini söylediler.” diyor.

Gerçekte, şirketleri hedefleyen ürünlerin çoğunda farklı kullanıcılar için rol-tabanlı erişim hakları ayarlama özellikleri bulunur. fakat madalyonun diğer yüzüne bakarsak, çok fazla güvenlik Web 2.0’ın faydalarını etkisiz hale getirebilir. Murphy, “Açık, ortak bir topluluk oluşturmaya çalışıyorsanız ve sonra da kilit altına alıyorsanız böyle bir topluluğunuz olmayacaktır.” diyor. Bir başka mesele de, çok sayıda Web 2.0 uygulamasının “barındırılmış hizmet” olmasıdır. Bir başkasının sunucusunda özel şirket içeriğine sahip bir blog, wiki hata bir podcast bulundurma fikri yöneticileri huzursuz edebilir.

Büyük Oyuncular Sahaya Çıkıyor
Yakın zamana kadar Web 2.0 pazarı ağırlıklı olarak küçük çaplı tedarikçilerin kontrolündeydi. Fakat büyük oyuncular da mevcut ürünlerine Web 2.0 becerileri eklemeye başladılar. Microsoft’un SharePoint Server 2007 ürünü, wiki’ler ve blog’lar için şablonlar içeriyor. Geçen Kasım ayında Intel, blog için Six Apart Movable Type, wiki için Socialtext, RSS yayınlarını izlemek için NewsGator, RSS yayını yapmak için de SimpleFeed teknolojilerini bir araya getiren SuiteTwo Web 2.0 paketini duyurdu. Hepsi de SpikeSource Inc tarafından bir araya getirilmişlerdi. IBM, Oracle Corp. ve Google da çeşitli Web 2.0 özellikleri ekliyorlar.

Forrester Research tarafından yapılan güncel bir araştırmaya göre büyük organizasyonlar Web 2.0 ürünlerini ciddi bir tedarikçiden almayı tercih ediyor. 119 CIO ile yapılan görüşmelerde katılımcıların yüzde 71’i Web 2.0 teknolojilerini büyük bir tedarikçiden almayı, yüzde 74’ü de bir set olarak almayı tercih edeceklerini söyledi.

Başka bir deyişle, şirketler bir “Web 2.0 araçları koleksiyonu” değil, bir “Enterprise 2.0” platformu istiyor. Bunun temel nedenlerinden biri de, mevcut sistemlerle eksiksiz bir birlikte çalışabilirlik ve entegrasyon arzusu. Forrester analisti Ron Koplowitz, durumu "Eğer kurumsal platformunuz için tedarikçiyi seçmiş durumdaysanız zaten güvenlik, dizin hizmetleri ve işletim sistemleri için de bir seçim yapmışsınız demektir. Genel olarak sizin için her şey yolunda, yerli yerinde olacaktır." şeklinde açıklıyor. Destek ve bakım konusu, tek bir tedarikçiyi tercih etmek için geçerli sebeplerden bir diğeridir. Osborne "Tümleşik ve ‘bir kutuda’ çalışan teknolojiyi yönetmek çok daha kolay.” diyor.
Sonuçta neye karar verirseniz verin, şimdi Web 2.0’ı iyice bir inceleme zamanı. Murphy, "Denemek o kadar kolay ki, artık bunun neredeyse bir yükümlülük olduğu bir aşamadayız." diyor ve ekliyor: "İnsanların uzun vadede işe yaramayacak yanlış bir yola girmelerini istemezsiniz."

Murphy, bir CIO’nun yapabileceği en iyi hamlenin, departman yöneticilerine hangi Web 2.0 işlevselliklerine ihtiyaç duyduklarını sormaya başlamak ve hangi ürünlerin satın alınacağını belirleyecek olan ortak paydaları tespit etmek olduğunu söylüyor. Sonra da seçim yapmak. Elemanlarınızdan önce.

Web 2.0 Terimleri Web 2.0 uygulamaları tam olarak nelerdir diyenler için temel uygulama biçimleri:

Blog. "Weblog" kavramının kısaltmasıdır. Bir blog, kullanıcıların haber ve yorum postalamalarına imkân veren bir Web günlüğüdür. Sıklıkla okurlarının geri bildirim yollamalarına da izin verirler.

Podcast. İnternet üzerinden RSS ya da başka bir yayın beslemesi ile dağıtılan ses ya da video dosyası.

RSS. (Really Simple Syndication) Kullanıcıların wiki ya da blog güncellemelerini hatta trafik uyarıları gibi daha genel bilgileri haber veren yayınlara abone almalarını sağlayan teknoloji.

Wiki. Kullanıcıların HTML bilgisi olmaksızın da içerik ya da link yollamalarına izin veren bir ortak, kolektif Web sayfası.