YouTube ile bir hayat tarzına dönüşen video sitelerinin birisi de geçtiğimiz aylarda Türkiye’de açıldı; PiknikTube! Beyaz Show’un içeriğinde Beyaz Show’dan bağımsız ilerleyen site açıldığı ilk günden beri günlük milyonlarca hit alıyor, yüzbinlerce ziyaretçi tarafından geziliyor.
Bir site sahibi için yüksek ziyaretçi sayısı oldukça iyi bir şey, ancak ziyaretçi sayısının artması, özellikle yüksek trafik getiren video sitelerinde maliyetleri de yükseltiyor. Bu maliyetlerin altından kalkabilmek ve ziyaretçilere sağlıklı hizmet verebilmek için sunucu sayınızı arttırmalı, lokasyonlarını iyi belirlemeli ve bant genişliğini olabildiğince yükseltmelisiniz.

Birden Çok Sunucu ile Web Yayımı

Web sitenizin sunucularını satın almadan önce oturup iyi bir plan yapmanız gerekir. Her zaman hızlı bir şekilde genişleyebilir bir yapı hazırlamanız ve yazılımınızı da buna uygun yapmanız önemli.
Metin ve grafik öğeleri içeren bir web sayfasının açılması (Toplam boyutunun 100 KB olduğunu varsayalım) 1Mbit ADSL bağlantısı ile 1-2 saniyeyi geçmez. Yani web sunucusu bir ziyaretçi ile en fazla 2 saniye ilgilenir. Bir video sitesinde ziyaretçinin siteyle olan ilişkisi videonun bitmesiyle sonlanır. Dolayısıyla web sunucusunun ziyaretçi başına ilgilenme süresi videonun boyutu ile ilintili diyebiliriz. Bu süreyi de ortalama 3 dakika olarak belirlersek, aynı anda 15 bin kişinin gezdiği bir web sayfasında, sunucu 3 dakika boyunca aynı ziyaretçilerle uğraşacak ve yeni gelen ziyaretçilere hizmet veremez hale gelecektir.
PiknikTube’da bu sorunu ortadan kaldırmak için birden fazla web sunucusuyla çalışıldı. Sunucuların performanslı çalışabilmesi ve herhangi bir uygulamanın oluşturduğu darboğazın diğer uygulamaları etkilememesi için veritabanı sunucusu, web yayım sunucusu ve video dosyalarının bulunduğu dosya sunucusu ayrı tutuldu.
Web sayfasının metin ve grafik öğelerinin bulunduğu bölüm Web1 ve Web2 sunucularında tutuldu. Router’dan yapılan loadbalancing (yük dengeleme) ile gelen istekler iki sunucu arasında dağıtıldı ve böylelikte ziyaretçiler herhangi bir yavaşlık hissetmeden siteyi gezebildi.
Video dosyaları için de 5 adet sunucu kullanıldı ve bunlarda yine loadbalancing ile yük dengelenerek çalıştı. Web1 ve Web2 sunucularından hızlı bir şekilde sayfayı gören ziyaretçiler, yine hızlı bir şekilde video dosyalarına erişebildiler.

Sitenin veritabanı MSSQL’di. Anlık 15 bin kişinin gezdiği bir web sayfasında oluşabilecek anlık SQL sorgu sayısı, sunucunun işlemcisini yüzde 100’e kadar kullanabilir. Eğer SQL ile başka bir uygulama, örneğin web yayımı aynı makine de olsaydı, SQL sunucunun kaynaklarını tüketirken siteye girmeye çalışan kişiler Web yayımı için kaynak kalmadığından siteyi ziyaret edemeyeceklerdi. Bu sebepten ötürü Web1 ve Web2 sunucuların arkasında iyi bir yapılandırmaya sahip olan SQL sunucusu yerleştirildi.

Sunucu Lokasyon Seçimi
PiknikTube için toplam 8 sunucu çalışıyor demiştik. Ancak bu sunucuların hepsi aynı datacenter’da değildi. Hatta aynı ülkede bile değildi. Türk Telekom’un hat bedellerinden ötürü sitenin asıl trafiğini oluşturan video sunucuları yurtdışına, Almanya’ya çıkarıldı. Web1, Web2 ve SQL sunucusu ise Türkiye’de tutuldu.

Web sunucularının ve SQL sunucusunun Türkiye’de tutulmasının yegane sebebi ziyaretçilerin web sayfasını gezerken herhangi bir hız sorunuyla karşılaşmamasıydı.
Ziyaretçi www.pikniktube.com yazdığı anda, Türkiye’deki herhangi bir web sayfası gibi sitenin metin ve görsel öğeleri hızlıca kullanıcı tarafına aktarılıyordu. Ve daha sonra kullanıcı izlemek istediği video dosyasını beklemeye başlıyordu. Sıra video dosyalarına gelince, ziyaretçimiz Almanya’daki video sunucularına bağlanıp ilgili videoyu herhangi bir sorun yaşamadan izleyebiliyordu.

Peki Bir Soru: Neden Almanya?

Web sunucularınızı yurtdışına çıkarıyorsanız bir kere büyük bir riski göze alıyorsunuz; yurtdışı bağlantılarımızda oluşabilecek bir kesinti! Bunu görmezden gelirsek ikinci sorun ise bağlantılardaki yavaşlık. TürkTelekom’un web sayfasında yayımladığı son verilere göre (www.turktelekom.com.tr/webtech/default.asp?sayfa_id=208) yurtdışı İnternet çıkışımız toplam 51 Gbit. Yani PiknikTube’un tek başına kullandığı hattın sadece 100 katı! Başka bir deyişle 99 tane daha PiknikTube olsa (ki yeni video siteleri açılmaya devam ediyor) Türkiye’den yurtdışındaki bir siteye bağlanmak isteyenin vay haline.
Bu dar yurtdışı hattıyla yetinmek zorunda olduğumuz için Türkiye en hızlı nerelere bağlıysa oralardan bir tanesine sunucularımızı yerleştirmeliydik. Türk Telekom’un yurtdışı bağlantıları Amerika’dan ziyade Avrupa ile daha hızlı. Özellikle Hollanda ve Almanya’da bulunan web sayfaları sanki yurtiçinde bulunuyormuş gibi hızlı ping sürelerine sahip. Bunlar göz önüne alınarak video sunucuları Almanya’ya yerleştirildi ve PiknikTube’un tüpü dolmaya başladı.

Türkiye’de İnternetin Gelişimi

Her yıl Nisan ayında İnternet haftası kapsamında Türk İnternet’inin kutlamaları yapılıyor ve bizler sürekli Türk internetinin gelişmesi gerektiğinden bahsedip duruyoruz. Hükümet ve Türk Telekom bir şeyleri değiştirmezlerse az sayıda çıkan büyük yerli İnternet siteleri yurtdışına çıkmaya devam edecek. Belki daha da kötüsü bu yüksek maliyetler yüzünden daha fazla proje uygulanamayacak.
Her zaman haftasını kutlayabileceğimiz bir Türk internetinin varolması dileğiyle...

Trafik Maliyetleri

Metin ve grafik tabanlı bir web sayfasında gelen bir ziyaretçinin oluşturduğu trafik 1 MB seviyelerindedir. Ancak bir video sitesinde gelen her ziyaretçi 3 video izlese yaklaşık 9 MB trafik oluşturur. Bu da site sahibine ek maliyet demektir (yaklaşık 9 kat daha fazla ek maliyet!!!).
PiknikTube 530Mbit/saniyelik bir İnternet bağlantısına sahipti. Bu bağlantı Türkiye’deki birçok datacenter’ın sahip olmadığı bir İnternet bağlantısı. Buna sebepse Türk Telekom’un fiyatları.
Türkiye’de 530Mbit bir bağlantıya sahip olabilmek için aylık sadece hat bedeli 30 bin YTL gibi bir rakam ödersiniz. Bu rakam yurtdışına çıktığınızda yaklaşık 4bin YTL’ye kadar düşer. Arada 7 kattan daha fazla bir oran varken yurtdışı seçeneğini düşünmemek mümkün mü?

G.SHDSL Dönüşümü

Elit Çikolata, GSHDSL ile iletişim maliyetlerini dizginliyor.

1924 yılında “Elit Çikolata, Meyveli Şeker ve Karamela Fabrikası” adıyla İstanbul’da kurulan firma, bugün başta Avrupa ülkeleri olmak üzere 22 ülkeye ihracat yapan, modern tesislere sahip bir konuma yükselmiş durumda. Üretiminin yüzde 30’unu ihraç eden firma, yeni tamamlanan merkez binasıyla fabrika arasındaki haberleşme maliyetini azaltmayı planları arasına aldı. Konuyla ilgili sorularımızı yanıtlayan Elit Çikolata Bilgi İşlem Müdürü Ferhat Konakoğlu; “Genişleyen yapımız doğrultusunda merkez ve fabrika arasında haberleşme maliyetlerini azaltacak, lokasyonlar arasında veri trafiğinin artış göstermesi halinde ağ performansının olumsuz yönde etkilenmesini önleyebilecek bir teknoloji arayışına girdik.” açıklamasını yaptı.

Verimliliği Artırmak İçin Hızlı Hareket Etmek Zorundaydık

Konakoğlu, “Dünyada giderek zorlaşan rekabet koşulları, firmaların operasyonlarında verimliliklerini arttırmalarını ve hızlı karar verme süreçlerini oluşturmalarını zorunlu kılıyor. Bundan dolayı tüm birimlerin entegre ve verimli çalışmasını sağlamak, hızlı ve doğru karar almak amacıyla operasyon sürelerini minimize etmek, fabrika ve merkez arası verimliliği arttırmak, bilgiye hızlı ulaşarak yönetim karar mekanizmasını hızlı ve verimli hale getirmek, takip edilebilirliği ve kontrolü geliştirmek, müşterilerimize daha kaliteli ve hızlı hizmet vermemiz gerekiyordu. Bu amaçla Bimel ile çalışma kararı aldık. İnternet erişiminde alıştığımız tek yönlü ucuz ve yüksek süratleri; çift yönlü olarak farklı lokasyonlarda sunabilen G.SHDSL (Simetrik Yüksek Hızlı Sayısal Abone Hattı) teknolojisinin tercih edildiği geniş alan ağı (WAN) projesi kapsamında Elit Çikolata bünyesinde bulunan tüm birimler birbirine bağlandı. Proje kapsamında fabrikanın merkeze ortak bir haberleşme ağı yapısıyla bağlantısı sağlanmış oldu.” sözleriyle neye ihtiyaç duyduklarını ifade ediyor.

Geniş alan ağı (WAN) projesi kapsamında Bimel, Elit Çikolota hizmet noktalarını G.SHDSL (Simetrik Yüksek Hızlı Sayısal Abone Hattı) teknolojisi kullanarak birbirine bağladı. Proje kapsamında şubenin merkeze ortak bir haberleşme ağı yapısıyla bağlantısı sağlanmış oldu.

Projenin onaylanması ile başlayan süreçte; Bimel ekibi, ürünlerin temin edilmesinin ardından Elit Çikolata adına hatların kurulması işlemini gerçekleştirdi. Sonrasında ise kurulum hızlı bir şekilde yine Bimel tarafından tamamlandı.

İletişim Masraflarımızı Azalttık

Ferhat Konukoğlu, proje sonunda elde ettiği faydaları ise şu şekilde dile getiriyor: “G.SHDSL teknolojisi ile iletişim maliyetlerinde tasarruf sağladık. Kesintisiz iletişim sunması, kurulum ve işletim maliyetlerinin düşük olması, günlük haber trafiği dikkate alındığında ses, veri ve video görüntüsünü tek bir medya üzerinden taşıyabilecek bir bantgenişliğine sahip olmasından dolayı mevcut yapımızı G.SHDSL teknolojisiyle güçlendirdik.”

Neden G.SHDSL’i Seçildi

Elit Çikolata’nın G.SHDSL’i seçmesinin pek çok nedeni bulunuyor. Bunlardan yatırım maliyeti avantajı, modem-router gibi donanım yatırımının frame relay ve kiralık hat devrelere göre daha düşük olmasını sağlarken; aylık kira maliyeti avantajı önemli ölçüde tasarruf sağlıyor. G.SHDSL’in ADSL’den farklı olarak frame relay ve kiralık hat gibi İnternet’e kapalı bir şebeke olması ve bu sayede güvenli iletişim sunması seçim sonuçlarını önemli ölçüde etkiliyor. Simetrik bir yapıya sahip olunması ve bu nedenle upload ve download hızlarının aynı olması ile Türkiye’nin hemen her yerinde bu hizmetin sağlanabilmesi alternatiflerine oranla G.SHDSL’in tercih edilmesindeki diğer önemli etkenler olarak sıralanıyor.
Ferhat Konukoğlu, projenin hayata geçmesinden sonraki aşamalarda merkez ile fabrika arasındaki haberleşme trafiğinde oldukça performanslı bir çalışma elde ettiklerini ve herhangi bir sorun yaşamadıklarını da sözlerine ekliyor.